JEFFERSON CITY, Missouri — Votuesit në shtetin amerikan të Missouri-t pritet të përballen këtë vit me një vendim të rrallë: nëse duhet të eliminohet plotësisht tatimi mbi të ardhurat personale.
Nëse miratohet, kjo do të ishte hera e parë në më shumë se një shekull që një legjislaturë shtetërore në SHBA i kërkon drejtpërdrejt qytetarëve të vendosin për heqjen e këtij tatimi. Propozimi do të shfaqet në fletën e votimit në nëntor dhe përfshin gjithashtu autorizimin për zgjerimin e tatimit mbi shitjet.
Nisma vjen pas një periudhe disa vjeçare gjatë së cilës shumë shtete amerikane ulën taksat, të nxitura nga rritja ekonomike pas pandemisë COVID-19. Gjatë kësaj kohe, pothuajse të gjitha shtetet reduktuan një formë taksimi, ndërsa më shumë se gjysma e atyre që aplikojnë tatim mbi të ardhurat ulën normat maksimale.
Megjithatë, Missouri pranon indirekt sfidën kryesore: eliminimi i tatimit mbi të ardhurat kërkon burime të tjera për të financuar shpenzimet publike. Për këtë arsye, propozimi parashikon zgjerimin e bazës së tatimit mbi shitjet, duke përfshirë mallra dhe shërbime që aktualisht nuk tatohen.
Një model që mund të ndiqet edhe nga shtete të tjera
Tatimi mbi të ardhurat në SHBA u bë i mundur pas miratimit të Amendamentit të 16-të në vitin 1913. Disa shtete, si Florida, Teksasi dhe Nevada, nuk e kanë aplikuar kurrë këtë taksë, duke u mbështetur në burime të tjera të ardhurash.
Shtete të tjera po ndjekin politika të ngjashme me Missouri-n. Kentucky dhe Mississippi kanë miratuar ligje për ulje graduale të tatimit mbi të ardhurat, ndërsa Oklahoma dhe South Carolina po shqyrtojnë modele të ngjashme, të lidhura me rritjen e të ardhurave buxhetore.
Çfarë parashikon konkretisht propozimi?
Amendamenti kushtetues i propozuar në Missouri parashikon uljen graduale të tatimit mbi të ardhurat deri në eliminimin e tij, në varësi të rritjes së të ardhurave shtetërore. Njëkohësisht, ligjvënësit do të kenë mundësinë të zgjerojnë tatimin mbi shitjet pa pasur nevojë për një votim tjetër popullor.
Megjithatë, kritikët paralajmërojnë se formulimi në fletën e votimit mund të jetë i paqartë për qytetarët, pasi përdor termin “modifikim” të tatimit mbi shitjet, pa e përmendur drejtpërdrejt rritjen e tij.
Argumentet pro dhe kundër
Mbështetësit, përfshirë guvernatorin republikan Mike Kehoe, argumentojnë se heqja e tatimit mbi të ardhurat do të stimulojë ekonominë dhe do të tërheqë biznese të reja dhe banorë.
Nga ana tjetër, kritikët shprehin shqetësimin se barra fiskale mund të zhvendoset tek qytetarët me të ardhura më të ulëta. Sipas një analize, një familje me të ardhura mesatare mund të paguajë më shumë taksa në total nëse tatimi mbi të ardhurat zëvendësohet me tatime më të larta mbi konsumin.
Çfarë tregojnë të dhënat?
Analizat sugjerojnë se shtetet pa tatim mbi të ardhurat, si Teksasi dhe Florida, kanë përfituar nga migrimi i brendshëm i popullsisë. Megjithatë, ekspertët theksojnë se politika fiskale është vetëm një nga faktorët që ndikojnë në vendimet për zhvendosje.
Nëse votuesit në Missouri e miratojnë këtë nismë, ajo mund të shërbejë si precedent dhe të inkurajojë shtete të tjera të përshpejtojnë planet për uljen ose eliminimin e tatimit mbi të ardhurat. AP
