Sezoni më i keq i zjarreve në historinë e fundit të Evropës po ngre pyetjen: kush do t'i paguajë dëmet, ndërsa fatkeqësitë e lidhura me klimën po bëhen gjithnjë e më të shpeshta dhe shkatërruese?

Shifrat në Francë

Autoritetet kanë evakuuar rreth 220,000 njerëz në Francë, ndërsa zjarre pa presedent kanë përfshirë vendin. Zjarre kanë goditur edhe Spanjën dhe Greqinë, duke rritur shqetësimet për koston e sigurimeve dhe boshllëqet në mbrojtjen ndaj rreziqeve klimatike.

Sipas agjencisë së vlerësimit të kreditit Morningstar DBRS, dëmet totale në Francë mund të arrijnë 10–15 miliardë euro, me dëme të siguruara që shkojnë në disa miliardë euro. Edhe pse e menaxhueshme për industrinë, zjarret mund të bëhen ngjarja më e kushtueshme ndonjëherë e regjistruar në Francë për zjarre pyjore.

"Kjo mund të jetë kërcënim real për industrinë nëse një zjarr jashtë kontrollit arrin një qytet mesatarisht të madh si Bordo," tha Marcos Alvarez, drejtor menaxhues në Morningstar DBRS. "Ai do të ishte një shkallë krejtësisht tjetër dëmesh."

Shifra mbetet ende dukshëm më e ulët se rreth 40 miliardë dollarët e dëmeve të siguruara nga zjarri "Palisades" i Kalifornisë në 2025.

Kush do t'i paguajë dëmet

Ndryshe nga përmbytjet dhe thatësirat, zjarret pyjore nuk mbulohen nga skema shtetërore franceze e kompensimit për fatkeqësi natyrore. Kështu, siguruesit privatë pritet të mbajnë pjesën më të madhe të faturës së rimëkëmbjes — përfshirë dëmet ndaj shtëpive dhe bizneseve, kostot e evakuimeve masive, ndërprerjet e biznesit dhe zinxhirit të furnizimit, si dhe ndërprerjet e shërbimeve publike.

Java e kaluar, siguruesit francezë ranë dakord për masa urgjente që u lejojnë personave të evakuuar afër Bordosë të qëndrojnë në hotel deri në tre javë, me shpenzimet e mbuluara nga siguruesi.

Boshllëku evropian i mbrojtjes klimatike

Zjarret kanë rikthyer vëmendjen te "boshllëku i mbrojtjes" së Evropës — diferenca mes dëmeve totale nga fatkeqësitë natyrore dhe shumës së mbuluar nga sigurimet. Zjarret e Spanjës në 2025 shkaktuan dëme afër 5 miliardë eurove, por më pak se 1 miliard prej tyre ishin të siguruara, sipas Tyson Vickery nga kompania e ndërmjetësimit të sigurimeve Marsh.

Banka Qendrore Evropiane dhe rregullatori i sigurimeve i BE-së kanë paralajmëruar se vetëm një e katërta e dëmeve nga katastrofat klimatike mes 1980 dhe 2024 ishin të siguruara. Sigurimi ndaj zjarreve pyjore mbetet gjithashtu më pak i zhvilluar në Evropë krahasuar me SHBA-në.

Sipas Ana Matarranz, drejtore e përgjithshme e kompanisë së ndërmjetësimit Gallagher Spain, Spanja ka përjetuar më parë zjarre të mëdha dhe industria ka përvojë të konsiderueshme në përgjigje ndaj tyre — por ajo që po ndryshon është shpeshtësia dhe ashpërsia në rritje e rreziqeve klimatike.

Sfida për siguruesit: mungesa e të dhënave historike

Analistë dhe ekspertë klime i thanë Reuters se mungesa e të dhënave historike evropiane për zjarret pyjore — të cilat siguruesit i përdorin për të modeluar dhe çmuar rrezikun — mund ta komplikojë procesin e nënshkrimit të policave. Megjithatë, primet e sigurimit për familjet priten të rriten në zonat me rrezik më të lartë, kur policat të rinovohen në janar.

Sigurimi i pronës është i përhapur gjerësisht në Francë, pasi bankat u kërkojnë pronarëve me hipotekë ta kenë të detyrueshëm, ndërsa qiramarrësit zakonisht janë të detyruar të blejnë sigurim shtëpie.

Rreziku në rritje

Sipas të dhënave të Munich Re, Evropa përbënte vetëm 5% të 173 miliardë eurove dëmesh globale nga zjarret pyjore mes 2016 dhe 2025. Por sipas një raporti të njësisë klimatike të AXA-s, botuar në korrik, deri në vitin 2050 zonat rreth qyteteve franceze mund të përjetojnë pothuajse 70% më shumë ditë me rrezik të lartë zjarri në vit, mesatarisht.

Sarah Goddard, sekretare e përgjithshme e shoqatës së industrisë AMICE, tha se rreziqet katastrofike në rritje forcojnë arsyetimin për ngushtimin e boshllëkut evropian të mbrojtjes, por përpjekjet në nivel të BE-së mbeten ende në fazë "eksploruese".

"Edhe pse është ende herët për të vlerësuar koston përfundimtare të këtyre ngjarjeve, Evropa po përjeton gjithnjë e më shumë kushte tradicionalisht të lidhura me rajone të prirura ndaj zjarreve të mëdha si Kalifornia dhe pjesë të Australisë," tha Wynne Lawrence, partnere në firmën ligjore Clyde & Co në Londër.