Një teknikë mijëravjeçare po rikthehet në qendër të vëmendjes falë teknologjisë moderne dhe inteligjencës artificiale. Fermentimi, procesi biologjik i përdorur prej shekujsh për prodhimin e bukës, birrës dhe djathit, po shfrytëzohet tani për të transformuar mbeturinat ushqimore në produkte të reja dhe të shijshme.

Shkencëtarët dhe kompanitë e teknologjisë ushqimore po përdorin kërpudha, mikroorganizma dhe sisteme të avancuara të inteligjencës artificiale për të kthyer mbetjet e industrisë ushqimore në ushqime me vlerë të lartë, duke reduktuar ndotjen dhe humbjet.

Një nga shembujt më interesantë vjen nga Universiteti Stanford në Kaliforni, ku ekipi i bioinxhinierit Vayu Hill-Maini ka krijuar një produkt që i ngjan djathit tradicional, por që prodhohet kryesisht nga mbeturina ushqimore.

Sipas studiuesve, përmes fermentimit me kërpudha dhe shtimit të disa përbërësve të tjerë, ata kanë arritur të krijojnë një produkt me shije të ngjashme me djathrat e njohur italianë si Pecorino apo Parmigiano.

Fermentimi është një proces natyror gjatë të cilit mikroorganizmat shndërrojnë karbohidratet, si sheqernat dhe niseshtenë, në substanca të tjera pa përdorimin e oksigjenit. Deri më tani ky proces është përdorur kryesisht në prodhimin e ushqimeve tradicionale, por teknologjitë moderne po hapin mundësi krejtësisht të reja.

Në Britani, kompania Fermtech po përdor lëvozhgat e kakaos, të cilat zakonisht hidhen ose digjen, për të krijuar një alternativë të pluhurit të kakaos. Drejtori ekzekutiv i kompanisë, Andy Clayton, thotë se këto mbetje kanë ende aromë intensive çokollate dhe mund të shfrytëzohen shumë më mirë sesa të përfundojnë si mbeturina.

“Po përpiqemi të nxjerrim vlerë nga pjesët e ushqimit që zakonisht konsiderohen të pavlera”, shpjegon ai.

Ndërkohë, kompania spanjolle MOA Foodtech po përdor inteligjencën artificiale për të identifikuar kombinimet më efikase të mikroorganizmave dhe lëndëve të para që mund të shndërrohen në produkte të reja ushqimore.

Një nga projektet e saj fokusohet te industria e proteinës së bizeles. Vetëm rreth një e katërta e kokrrës së bizeles përdoret për nxjerrjen e proteinës, ndërsa pjesa tjetër zakonisht shitet me çmime të ulëta si ushqim për kafshët ose hidhet.

Falë fermentimit dhe analizës së të dhënave me inteligjencë artificiale, kompania ka gjetur mënyra për ta rikthyer këtë pjesë të mbetur në zinxhirin ushqimor për konsum njerëzor.

Sipas ekspertëve, avantazhet janë të shumta. Përveç reduktimit të mbetjeve ushqimore dhe ndotjes së mjedisit, kjo teknologji mund të ulë kostot e prodhimit dhe të krijojë produkte me shije të reja dhe vlera të larta ushqyese.

Industria globale e ushqimit humbet miliona tonë lëndë të para çdo vit, ndërsa kërkesa për ushqim vazhdon të rritet. Për këtë arsye, shumë studiues besojnë se fermentimi i avancuar mund të luajë një rol kyç në ndërtimin e një sistemi ushqimor më të qëndrueshëm dhe më efikas.

Ajo që dikur konsiderohej mbetje, sot po shndërrohet në një burim të vlefshëm ushqimi, duke treguar se inovacioni dhe shkenca mund të ndryshojnë mënyrën se si e shohim ushqimin dhe konsumin në të ardhmen.